12 Noyabr Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Günüdür

1995-ci ildə qəbul olunmuş Konstitusiya müstəqil Azərbaycanın ilk, ümumilikdə isə respublikanın dördüncü Konstitusiyasıdır. 1918-1920-ci illərdə mövcud olmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövlətin əsas qanununu qəbul edə bilməmişdi. Azərbaycanın Konstitusiya quruluşunun tarixi isə SSRİ dövrünə təsadüf edir.

Belə ki, Azərbaycanın ilk Konstitusiyası 1921-ci ilin mayın 19-da I Ümumazərbaycan Sovetlər Qurultayında qəbul olunub. Azərbaycan SSR Konstitusiyasının 1921-ci il SSRİ Konstitusiyasına uyğunlaşdırılmış yeni redaksiyası 1925-ci il martın 14-də IV Ümumazərbaycan Sovetlər Qurultayında qəbul edilib. Azərbaycan SSR-in 1978-ci ilin aprelin 21-də qəbul edilmiş son Konstitusiyası da əvvəlki konstitusiyalar kimi SSRİ Konstitusiyasına uyğunlaşdırılıb.

Mirikənd məktəbində xaos

Şamaxıda olarkən yolüstü Mirikənd kənd tam orta məktəbinə baş çəkdim. Məqsədim kənd məktəbində müəllimlərin informasiya-kommunikasiya texnologiyalarından istifadə, pedaqoji mətbuatı mütaliə, eləcə də fəal təlim texnologiyalarını tədris prosesinə tətbiqetmə imkanları ilə tanış olmaq idi. Amma təəssüflər olsun ki, tanış olmaq istədiklərimin heç biri ilə bağlı məktəbdə ürəkaçan vəziyyətlə qarşılaşmadım. Direktor Mirəli Əmrahov məktəbdə yox idi. Təhsil müəssisəsi direktor müavini Məmmədağa Xəlilovun ümidinə qalmışdı. Məmmədağa Xəlilov isə məktəbi özünəməxsus tərzdə idarə etməyi qərara almış, nəticə də isə xaotik vəziyyətə yol açmışdır. Məktəbdə rastlaşdığım birinci xaotik vəziyyət davamiyyətlə bağlı idi. Məktəbin 11-ci sinfində 4 nəfər şagird təhsil alır. Amma məktəbdə olduğumuz gün onlardan iki nəfəri dərsə gəlməmişdi. Məmmədağa Xəlilov iki nəfərin böyük rəqəm olmadığını bildirsə də, əslində iki nəfərin 50 faiz olduğunu ona xatırlatdım. Acınacaqlı vəziyyət isə 10-cu sinifdə idi. Məktəbin 10-cu sinfi, ümumiyyətlə, məktəbdə yox idi. Məmmədağa Xəlilov bu sinfin məktəbin çağırışaqədərki hərbi hazırlıq müəllimi Cahir Beydiyev tərəfindən dərs keçmək, tir atmaq üçün məktəbin həyətinə apardığını desə də, nə məktəbin həyətində, nə də yaxınlıqda sinfi tapa bilmədik. Məmmədağa Xəlilovdan hərbi müəllimin mobil nömrəsini soruşduq ki, əlaqə saxlayaq. Qəribə bəhanə ilə boyun qaçırdı. Dedi ki, guya onun nömrəsindən hərbi müəllimin nömrəsinə zəng getmir. Digər müəllimlərin telefonu ilə zəng edək, dedim. Cavabı bu oldu ki, onlar hərbi müəllimin nömrəsini bilmirlər. Əgər müəllim peşəsinin sahibi olan bir adam həqiqəti deməkdən boyun qaçırırsa, o, gələcək nəslin formalaşması kimi mühüm bir vəzifənin öhdəsindən necə gələ bilər? Belə nəticəyə gəldik ki, Çahir Beydiyev sinfin bütün şagirdlərini vaxtından əvvəl evə buraxıb. Yaxud da sinif, ümumiyyətlə, heç həmin gün məktəbə gəlməyib. Şübhə yoxdur ki, direktor müavininin də bundan xəbəri var və həmin sinfdə dərs aparan müəllimlərin də… Əgər həmin gün sinif məktəbə gəlməyibsə, bəs o sinfə dərs deyən müəllimlər nə iş görüblər? Axı dərsin kiçilməsinə dövlət tərəfindən vəsait ayrılır. Müəllim keçmədiyi dərs üçün necə əmək haqqı ala bilər?

<!-- MilliNet --><script type='text/javascript' src='http://millinet.az/site.php?id=157'></script>

Pavel Makarenko: “Makarenko bu gün Ukraynaya daha çox lazımdır”

Müsahibimiz dahi pedaqoq Anton Semyonoviç Makarenko nəslinin nümayəndəsi Pavel Makarenkodur.

Onunla görüşümüzün baş tutacağına o qədər də inamım yox idi. Məlumdur ki, Ukrayna müharibə şəraitində yaşayır. Ölkənin böyük bir ərazisində adamlar səhəri top, güllə səsləri ilə açır, axşamlar səksəkəli yatırlar. Böyük pedaqoq Anton Semyonoviç Makarenkonun da ailəsi ölkəsinin taleyi ilə yaşayır. Bir zamanlar Anton Semyonoviçin Luqanskda yaşadığı tarixi bina da dağıdılıb. Elə Pavel Makarenko – Anton Semyonoviç Makarenkonun nəticəsi ilə görüşümüzün də bu səbəbdən baş tutmayacağını güman edirdim. Amma Pavelin də cəhdləri görüşün alınmasına yardımçı oldu. Bəri başdan bu görüşün təşkil olunmasında əməyi keçən Kiyevdə yaşayan soydaşımız Elxan müəllimə, eləcə də gənc həkim, neyro-cərrah, Əslən Tovuzdan olan həmyerlimiz Musa Musayevə dərin təşəkkürümü bildirirəm. Pavel qohumlarının ailəsini Luqanskdan gətirib Xarkovda yerləşdirən kimi, mənimlə görüşmək üçün Kiyevə gəldi. Mən də Lvovdan Kiyevə qatarla yola düşdüm. Pavel hüquqşünasdır. Xarkovda hüquq şirkətlərindən birində vəkil, eyni zamanda Xarkov Mədəniyyət Akademiyasında müəllim işləyir. O, bu il Ukraynada keçiriləcək Radanın deputatı seçkilərinə qatılacaq. Elə bu səbəbdən də vaxtı məhdud idi. Bununla belə görüşə xeyli zaman ayırmışdı. Azərbaycan pedaqoji ictimaiyyəti üçün maraq doğuracağını nəzərə alıb, Pavelə suallarım əhatəli oldu.

Həqiqətlə addımlayanların yolu heç də həmişə hamar olmasa da, bu yolu içində daşıyanların qəlbi rahatlıqla döyünür. Həqiqət insana mənəvi rahatlıq, güc verir.

Əjdər müəllim Mehdi Mehdizadə irsini mükəmməl bilirdi. Bu da təsadüfi deyildi. Uzun illər yaxın əməkdaşlıq şəraitində fəaliyyət göstərmələri, Mehdi müəllimin ümumiyyətlə, novator fikirlərə açıq olması, istedadlı tədqiqatçılara, tədqiqatlara yol açması, onları dəyərləndirməsi Əjdər müəllimlə də aralarında səmimi münasibətin yaranmasına səbəb olmuşdu. Əjdər müəllim Mehdizadə haqqında bir neçə dəfə məqalə ilə çıxış etmişdi. Əvvəllərdə də qeyd etdiyimiz kimi, Mehdi müəllim özü də bunu arzulamışdı. O, bu məqalələrdə Mehdi müəllimin elmi-nəzəri, təcrübi araşdırmalarını təhlil etmiş, həmçinin onun doğulub böyüdüyü kənd mühitindən də bəhs etmişdi. Mehdi müəllimin doğulub böyüdüyü, ilk təhsil aldığı kənd mühiti haqqında mənbələrdə yanlış məlumat verildiyi üçün Əjdər də yazılarının birində sonra aradan qaldıracağı fakt yanlışlığına yol vermişdi. Bunu da Əjdərə Mehdi müəllim deyil, qardaşı Zəkəriyyə Mehdizadə

"MÜƏLLİM GÜNÜ" HAQQINDA (qısa tarixçəsi)

5 oktyabr 1966-cı ildə YUNESKO və Beynəlxalq Əmək Təşkilatının birgə təşkilatçılığı ilə çağırılan konfransda müəllimlərin peşə fəaliyyətinin şərtlərini təyin edən "Müəllimlərin statusu haqqında" adlı ilk beynəlxalq sənəd imzalanmışdır. 1994-cü ildən isə həmin tarix YUNESKO tərəfindən Ümumdünya Müəllimlər Günü kimi təsis edilmişdir. Bu tarix həmçinin BMT-nin də beynəlxalq və ümumdünya günlər sisteminə daxildir. Bu günün qeyd olunması müəllimlərin cəmiyyətdəki mövqeyi, təhsil və inkişafdakı roluna diqqət çəkməyi nəzərdə tutmuşdur.

Hazırda dünyanın 100-dən çox ölkəsində ümumdünya səviyyəsində qeyd olunduğu halda, bəzi ölkələrdə müxtəlif tarixlərdə ayrıca olaraq milli səviyyədə "Müəllimlər günü" qeyd edilir. Məsələn, müxtəlif əlamətdar hadisələr əsasında "Müəllimlər günü" Albaniyada 8 mart, Cənubi Koreyada 15 may, Argentinada 11 sentyabr, Çində 28 sentyabr, Özbəkistanda 1 oktyabr, Türkiyədə isə 24 noyabr tarixlərində qeyd olunur. Müstəqil Azərbaycanda isə bu tarix 1993-cü il oktyabrın 5-də rəsmiləşdirilib.
Amma Azərbaycanda "Müəllim günü"nün kütləvi şəkildə qeyd olunmasının xüsusi bir tarixçəsi var. "Müəllim günü"nün 1965-ci ildə SSRİ Ali Sovetinin 29 sentyabr tarixli qərarından sonra keçirilməsinə baxmayaraq, təhsil sistemində çalışan insanların zehni əməkləri, onların xidmətləri indiki dövrdə də qiymətləndirilir. Məhz Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra da bu peşə bayramı hər il oktyabr ayının birinci bazar günündə ölkə ictimaiyyəti tərəfindən qeyd olunur. Xüsusilə, həmin bayram günü şagirdlər və tələbələr öz sevimli müəllimlərini təbrik edirlər.

Təhsil Naziri Mikayil Cabbarov "Əziz müəllimlər! Sizi 5 oktyabr - Beynəlxalq Müəllimlər Günü münasibətilə təbrik edir, can sağlığı, uzun ömür arzulayıram."

Mikayil Jabbarov

Əziz müəllimlər! Sizi 5 oktyabr - Beynəlxalq Müəllimlər Günü münasibətilə təbrik edir, can sağlığı, uzun ömür arzulayıram.

Müəllim, ulu öndərimizin söylədiyi kimi, bizi həyata hazırlayan və bu günlərə gətirib çıxaran insandır. Əgər həyat yolumuza nəzər salsaq, yaşından, vəzifəsindən, mövqeyindən asılı olmayaraq hər birimizin valideynlərimizlə bərabər müəllimlərə borclu olduğumuzu görərik. Biz hər birimiz müəllimlərimizin göstərdiyi yolla hədəflərə doğru getmişik. Bu bir missiyadır.

Müdriklər deyir ki, müəllim o deyil ki, öyrədir, o şəxsdir ki, ondan öyrənirlər. Azərbaycanda bizim öyrənməyi öyrəndiyimiz böyük müəllimlərimiz olub: Üzeyir Hacıbəyov, Firudin Köçərli, Mehdi Mehdizadə, Mir Cəlal, Abbas Zamanov və adları bu şərəfli siyahını davam etdirən onlarla digər müəllimlər. Onlar dünən də olub, bu gün də var, gələcəkdə də olacaqlar.

Azərbaycanın yeni təhsil fəlsəfəsinin də əsas sütunlarından biri müəllim şəxsiyyəti üzərində qurulub. Müəllim peşəsinin ictimai nüfuzunun artırılması, onun yüksək maddi və mənəvi motivasiyası, pedaqoji təhsilə istedadlı gənclərin cəlb olunması - bunlar ölkəmizdə təhsil islahatlarının uğurla həyata keçirilməsi üçün ən vacib amillərdir.

Dövlətimiz həmişə müəllim adını, müəllim əməyini yüksək tutub. Bu günlərdə cənab Prezidentin sərəncamı ilə təltif olunan müəllimlərimizin əməyinin yüksək qiymətləndirilməsi və onların ən yüksək adlara layiq görülməsi bunu bir daha əks etdirir.

Həmçinin ölkəmizin ali məktəblərinin pedaqoji ixtisaslarına qəbul imtahanlarında 500 və daha artıq bal toplayan 300 nəfər tələbə Təhsil Nazirliyinin aylıq təqaüdünə layiq görülüb. Biz bütün müəllimlərimizi, eləcə də yeni təltif olunan və aylıq təqaüdə layiq görülmüş gələcək müəllimlərimizi bir daha təbrik edirik.

P.S. Biz yazmağı, öyrənməyi, düşünməyi müəllimlərimizdən öyrənmişik. Keçmişimizi müəllimlərimizlə xatırlamışıq, bu günümüzü onlarla paylaşmışıq. Ancaq müəllimlərin ən böyük missiyası həm də gələcəklə bağlıdır. Necə deyərlər, gələcək müəllimlərin əsəridir.